Prof. Dr. Osman MÜFTÜOĞLU
29 Ocak 2012
Depresyon sık karşılaşılan bir sağlık problemi. Dikkatle baktığınızda, çevrenizde de birden çok kişinin bu sorunla boğuştuğunu göreceksiniz. Ruh sağlığı uzmanları bu kötü gelişmenin, zorlaşan yaşam koşulları ve farklılaşan beslenme alışkanlıklarıyla ilgili olduğunu düşünüyor
Depresyona çoğunlukla, gelişmiş toplumlarda, şehirde yaşayanlarda, çalışanlarda ve kadınlarda rastlanıyor. Özellikle kadınların depresyona karşı erkeklerden daha hassas olduğu kesin! Gebelik, doğum sonrası ve menopoza giriş dönemleri de kadınların depresyon tuzağına düşme olasılığını artırıyor. Çalışanlarda da depresyonun yaygınlaşma eğiliminde olduğuna dikkat çekiliyor. İş yaşamının zorlu koşulları, ekonomik güçlükler, işten ayrılmalar, işsiz kalma korkuları, iş değiştirmeler, kötü ya da gergin işyeri koşulları çalışanlarda depresyonu kolaylaştıran faktörler arasında.
Ancak beslenme yanlışları da depresyon nedeni olabiliyor. Unlu, şekerli gıdaların eskiye nazaran daha çok tüketilmesi, glüten duyarlılığının yaygınlaşması, hipoglisemiye yakalananların çoğalması da depresyon nedenleri arasında sayılıyor. Vejetaryen beslenmenin, daha doğrusu hayvansal besin tüketiminin azalmasının da önemli olabileceğinin altı çiziliyor.
Yeteri kadar hayvansal besin tüketmeyenlerde B-12 vitamini noksanlığı sık görülüyor, B-12 azalmasıysa depresyona yakalanmayı kolaylaştırıyor. Beynin omega-3 fakirliğinin de depresyonun yaygınlaşmasında katkısı bulunduğunu düşünenler var ki, bence kesinlikle haklılar. Beyin omega-3 yağlarının en çok depolandığı ve kullanıldığı organların başında geliyor. Ağırlığının neredeyse yüzde 20’ye yakınını omega-3 yağ asitleri, özellikle de dokozahegzaenoik asit (DHA) oluşturuyor. Beyin dokusunda DHA’nın azalması, fosfatidilserin adlı maddenin üretimini düşürüyor, bu da depresyon olasılığını yükseltiyor. Kadınlarda yaygın bir sağlık sorunu olan demir eksikliği de depresyonu kolaylaştırıyor. Bu listeye B-6, B-3, C vitamini eksikliklerini, folik asit noksanlığını, magnezyum, çinko azlığını da eklememizde fayda var.
NE YAPMALI
Beslenme uzmanları, depresyondan korunmak isteyenlere unlu, şekerli gıdaları azaltmalarını, omega-3 ve omega-6 zengini yağları daha az kullanmalarını, zeytinyağını tercih etmelerini ve omega-3’ten zengin balık, ceviz gibi yiyecekleri ön plana çıkarmalarını öneriyor; bol sebze ve meyve yemelerini tavsiye ediyor.
Depresyon tehdidi altında olduğunu düşünenlerin faydalanabileceği besin destekleri listesinin ilk sırasında D vitamini ve omega-3 kapsülleri var. B-12, B-6 karışımları ve folik asit desteği de faydalı olabiliyor. Magnezyum haplarından faydalanmak da mümkün. Önerim, herhangi bir sağlık uzmanına danışmadan bu desteklere doğrudan başlamamanız. Çünkü mevcut bir depresyonun tedavisine geç kalabilirsiniz ve böyle bir durum söz konusu olduğunda depresyonun ilaçla tedavisi de güçleşebiliyor. Neticede depresyon kronikleşiyor, sorunun nüksetme olasılığı artıyor.
Depresyon tedavisi ruh sağlığı uzmanlarına bırakılması gereken önemli ve hassas bir konu. İncelikleri olan bir tedavi alanı. Bazı hastalarda ilaç kullanmak faydalı değil, gereksiz hatta zararlı bile olabiliyor. Bazı depresyon tipleri yalnızca psikoterapiyle de iyileşebiliyor. Ayrıca hangi ilacın tercih edileceği ve dozajın nasıl ayarlanacağı da tecrübe gerektiren bir konu. Bu nedenle bir ruh sağlığı uzmanı denetiminden geçmeden kesinlikle eşinizin dostunuzun önerdiği ilacı kullanmamalısınız.
Bunlar belirtileri
ÖNEMLİ
* Yorgunluk
* Unutkanlık
* İştah bozuklukları
* Uyku bozuklukları
* Dikkat kaybı
* Cinsel isteksizlik
* Suçluluk duygusu
* Karamsarlık ve çöküntü hali
* Olumsuz düşüncelerde artma
Korunmak için
UNUTMAYIN
* Beslenme konusunda bilgilenin.
* Omega-3 ve B-12'den zengin beslenin (balık, ceviz, tavuk, hindi, yumurta, kırmızı et).
* Egzersizi ihmal etmeyin. Özellikle açık havada yapılan yürüyüşler depresyondan korunmada etkili oluyor.
* Müzik dinleyin.
* Sosyal bağlarınızı kesmeyin, tersine çoğaltın ve güçlendirin.
* İyimser olma ve olumlu düşünme konusunda ısrarlı olun.
* Karanlık-loş ortamlarda uzun süre kalmayın. Aydınlık mekânları tercih edin.
Şunlarla ilintili
AKLINIZDA OLSUN
* Hipotiroidi
* Demir eksikliği anemisi
* B-12 eksikliği anemisi
* Parkinson hastalığı
* Alzheimer hastalığı
Dışarıdan nasıl görünüyorsunuz
BİR NOT
Depresyon, yol açtığı psikolojik sorunlar nedeniyle davranışlar üzerinde de etkili oluyor. Depresyonlu kişiler daha az gülüyor, bulundukları topluluklarda sohbetlere daha az katılıyor. Genellikle etraflarıyla ilgisiz oldukları gözleniyor. Göz göze gelmekten kaçınıyor, çoğunlukla ifadesiz oluyorlar. Uzun süre hareketsiz oturdukları da dikkat çekebiliyor. Bu belirtilerin çoğundan depresyonlu kişiler farkında bile olmuyor. Değişiklikler çevreleri tarafından fark ediliyor.
Nelere yol açar
DİKKAT
* İntihar eğilimi artıyor.
* Trafik kazasına sebep olabiliyor.
* İş kazalarını sıklaştırıyor.
* Alkol ve uyuşturucu bağımlılığına yol açabiliyor.
* İş başarılarını azaltıyor.
* Evlilik ve sosyal ilişkilerde sorunlara sebep olabiliyor.
HÜRRİYET
